Historia Szkoły

      Kiedy w 1973 roku szkoła podstawowa w Czarnożyłach otrzymała imię Mikołaja Kopernika – wybitnego człowieka renesansu – w jednym z artykułów miejscowej prasy pojawiło się stwierdzenie, które doskonale oddaje doniosłą rolę, jaką ta placówka odegrała w życiu lokalnym. „Na takie imię trzeba było zasłużyć!” – napisał korespondent, podsumowując starania nauczycieli, mieszkańców i władz, aby nowa wówczas szkoła, oddana do użytku kilka lat wcześniej, pracowała możliwie najlepiej. Dlatego też prezentując sylwetkę patrona, należy wspomnieć o historii szkoły w Czarnożyłach, sukcesach jej uczniów, sylwetkach wybitnych nauczycieli zaangażowanych w życie lokalnej społeczności.   

       Początki szkolnictwa w Czarnożyłach sięgają II połowy XVI w. Działała tu wówczas przykościelna szkoła parafialna. Niestety, wojny XVII wieku przyczyniły się do upadku szkół wiejskich. W XVIII niezwykłą na owe czasy inicjatywą w dziedzinie szkolnictwa wykazał się Adam Brzostowski, właściciel dóbr czarnożylskich. Wprowadza on od 1771 roku przymus szkolny dla dzieci chłopskich w wieku od 6 do 13 roku życia, a za nieposyłanie dzieci na naukę czytania i pisania rodzice płacili kary finansowe. Źródła wymieniają także inny ważny fakt z tego okresu: efektem działalności Komisji Edukacji Narodowej jest utworzenie w 1790 roku w Czarnożyłach nowej szkoły, jednak zabory i utrata niepodległości przez Polskę uniemożliwiają jej działalność. Dopiero w 1871r. stosownie do ukazu carskiego z 10 IX 1864r. rozpoczęto nauczanie w szkole elementarnej.

       Od początku XX wieku nauczanie odbywa się w nieistniejącym już parterowym budynku na placu między kościołem, a strażą pożarną, który zapewne pamięta jeszcze wielu mieszkańców. W czasie I wojny światowej i w okresie międzywojennym w szkole w Czarnożyłach pracuje Tadeusz Chlewski – ceniony pedagog, organizujący życie społeczne mieszkańców. Swoją pracą przyczynia się do podniesienia statusu tej placówki oświatowej, angażuje się w działanie Straży Ogniowej, jest członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego. Bierze też udział w wojnie polsko-rosyjskiej jako ochotnik.

       Mimo starań wielu osób sytuacja szkolnictwa w kraju, także w Czarnożyłach i sąsiednich miejscowościach, nie jest dobra. Nie ma mieszkań dla nauczycieli i sal lekcyjnych, środków na zakup opału w zimie, a uczniowie mimo obowiązku szkolnego często z powodu braku butów czy odpowiedniego ubrania nie chodzą do szkoły. Analfabetyzm jest powszechny. Jednak na tym tle działalność czarnożylskiej szkoły wydaje się wyróżniać, ponieważ uczy się tu np. języka niemieckiego.  

        Już w roku 1937 Zarząd Gminy Wydrzyn podjął dyskusję nad koniecznością wybudowania nowego gmachu szkoły. Nie udało się jednak tych planów zrealizować.

       Po zakończeniu II wojny światowej szkoła w Czarnożyłach włączona jest w system kolejnych reform oświaty. Od 1949 roku połączono ją z placówką w Wydrzynie. Nauka trwa nie tylko w dotychczasowym budynku szkoły, ale także w pomieszczeniach PGR i salach wynajmowanych od prywatnych osób (p. Bartodzieja przy kościele). Wieczorami czytania i pisania uczą się dorośli. Przy szkole funkcjonuje Liga Przyjaciół Żołnierza organizująca kursy szoferskie, czy też mówiąc dzisiejszym językiem: kursy na prawo jazdy. Od 1957r. działa też Liga Obrony Przyrody oraz szkolne koło PCK. Szkoła włączyła się również w budowę pomnika poległym w walce z okupantem, pomordowanym w obozach śmierci w latach 1939-1945. Uczniowie zebrali ponad połowę środków pieniężnych potrzebnych do jego wystawienia. Pomnik odsłonięto 13 października 1958 roku na cmentarzu czarnożylskim. Kronika szkolna odnotowuje jeszcze jeden fakt, będący niewątpliwym sukcesem uczniów i nauczycieli – III miejsce w skali kraju w ogólnopolskim konkursie „Szkoła bezpiecznym miejscem dla dzieci”, a I w powiecie wieluńskim i województwie łódzkim.     

       Na początku lat 50-tych kierownikiem szkoły zostaje Jan Czapnik, który będzie pełnił tę funkcję ponad 20 lat. 19 listopada 1970 roku został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Co ciekawe, swoją kierowniczą działalność zainaugurował reżyserując sztukę „Poemat pedagogiczny” wg Antoniego Makarenki.

       Pod koniec 1953 roku na ręce odpowiednich władz złożono pismo w sprawie włączenia do planów na lata 50 budowę nowego gmachu szkoły w Czarnożyłach. 18 listopada 1954 roku wysunięto projekt budowy, a przewodniczącym komitetu budowy został Tadeusz Łabędzki. Podczas zebrania wiejskiego mieszkańcy Czarnożył i trzech sąsiednich miejscowości jednogłośnie opodatkowali się na rzecz powstania nowej szkoły (130 zł od gospodarstwa). Szacowano, że taka dobrowolna składka będzie stanowiła 25% kosztów całej budowy. Jednak dopiero reforma szkolna z 1961 roku tworząca ośmioletnią szkołę podstawową przyspiesza realizację projektu. Potrzeba więcej klas, dlatego budowa większego gmachu jest koniecznością. Dwóm osobom powierzono szczególną pieczę nad przedsięwzięciem. Byli to: Jan Maluśki – przewodniczący komitetu budowy i Jan Czapnik jako kierownik szkoły. Decyzją odpowiednich władz szkoła miała powstać w latach 1965-1966

       24 października 1965 roku wmurowano akt erekcyjny pod budowę nowej szkoły, a 21 lipca 1966 roku nastąpiło jej uroczyste odebranie. Była jedną ze szkół, które miały stać się pomnikiem 1000-lecia państwa polskiego, oddano ją do użytku w tysięczną rocznicę chrztu Polski. Należy także zwrócić uwagę na fakt, że Publiczna Szkoła Podstawowa w Czarnożyłach budowana była w dużej części w czynie społecznym, angażując czas, pracę, wiedzę, zdolności okolicznych mieszkańców, a nade wszystko poczucie odpowiedzialności za przyszłe pokolenia.

      Ważnym momentem w życiu szkoły było nadanie jej imienia Mikołaja Kopernika, co nastąpiło 20 maja 1973 roku w 500 rocznicę urodzin astronoma. Szkoła otrzymała także sztandar. 

        W 2009 roku dzięki staraniom nieżyjącego już wójta Pana Tomasza Luboińskiego Rada Gminy podjęła decyzję o rozbudowie szkoły. Projekt powstał w 2010 roku, a jego realizację firma ROLBUD ze Szczercowa rozpoczęła w wakacje 2013 roku. Gruntowne remonty nadały piękny wygląd świetlicy szkolnej. Dobudowano także nową salę przedszkolną z łazienkami przystosowanymi do maluchów, aulę, pokój nauczycielski i obszerną pracownię dydaktyczną. Dodatkowo, dzięki pieniądzom pozyskanym z WFOŚiGW w Łodzi, wyremontowano salę przyrodniczą, która całkowicie zmieniła swoje oblicze.

       Wszystkim tym staraniom przyświeca jeden cel: wychować dzieci na mądrych i odważnych ludzi, którzy mają poczucie własnej wartości i potrafią samodzielnie oraz systematycznie zdobywać wiedzę. A nam, nauczycielom, niech w tych staraniach towarzyszą słowa mędrca: "Najlepszy nauczyciel jest zawsze najpilniejszym uczniem"

 Opracowano na podstawie: kroniki szkolnej i "Monografii Gminy Czarnożyły"